Waarom de crash van Piastri-Sainz Verstappen-fans maar al te bekend voorkwam

De chaos kwam op de Hungaroring niet uit de lucht vallen. Ergens in de eerste rondes gaf het automatische blauwevlagsysteem de geest door een communicatieprobleem met de GPS-data. Waar coureurs normaal gesproken op hun stuur een blauw lampje mét het nummer van de naderende auto zien, kregen ze nu willekeurige signalen zonder die nummers. De wedstrijdleiding zag het euvel, schakelde het lichtsysteem uit en liet marshals de vlaggen handmatig tonen. Klinkt als een nette ingreep, en dat was het procedureel ook. Alleen de coureurs wisten opeens niet meer voor wie die blauwe vlag nu precies gold.

Een blauwe vlag is een indicatie voor Formule 1-coureurs om een snellere auto erlangs te laten. Sainz kreeg in Hongarije dit signaal, maar zonder het nummer op zijn scherm reed Sainz in de veronderstelling dat hij gewoon zijn eigen gevecht met Fernando Alonso om de veertiende plek uitvocht, terwijl hij in werkelijkheid op het punt stond om gelapt te worden. Naar eigen zeggen had hij geen idee dat Piastri er was en zat de McLaren bovendien in zijn dode hoek. De stewards gaven hem vijf seconden straf in plaats van tien, juist omdat die beperkte zichtbaarheid als verzachtende omstandigheid gold. Zijn nuchtere, bijna laconieke verdediging: dit keer had hij naar eigen zeggen een prima excuus.

Piastri moest daar weinig van hebben, en dat liet de Australiër weten ook. Voor hem was de storing geen excuus maar, in zijn woorden, zo ongeveer het domste wat hij op een circuit had gezien. Zijn punt snijdt hout: gelapt worden hoort bij de sport, maar van de baan gereden worden dóór een gelapte auto hoort daar niet bij. Anderzijds valt er iets voor Sainz te zeggen, want een coureur die blind vertrouwt op een lampje dat het niet doet, is óók een slachtoffer van het systeem. En laat dat spanningsveld nu precies de kern van het hele debat zijn.

Voor de Nederlandse kijker deed het beeld wellicht denken aan een incident uit een ver verleden. Op Interlagos, in 2018, lag Max Verstappen op koers voor de zege. Hij had de leiding van Lewis Hamilton overgenomen toen Esteban Ocon in ronde 44 probeerde zich te ontdoen van een ronde achterstand. De Force India-coureur hield koppig zijn lijn door bocht 1 en 2, de twee raakten elkaar, beiden tolden, en Hamilton glipte ertussendoor naar zijn 72e overwinning. De nasleep was minstens zo memorabel als de crash zelf: een woedende Verstappen die Ocon een duw gaf, waarna hij zich bij de stewards moest melden. Ocon zelf kreeg voor het incident een stop-go-straf van tien seconden.

Toch is de vergelijking niet waterdicht, en juist dat maakt haar interessant. Ocon koos er destijds bewust voor om de wedstrijdleider in te halen en daarna zijn positie te verdedigen, terwijl hij niet eens met Verstappen aan het racen was. Sainz zegt dat hij domweg niet wist dat hij gelapt werd, omdat de techniek hem in de steek liet. De uitkomst oogt identiek, de leider betaalt het gelag, maar de oorzaak verschilt wezenlijk. In Brazilië was het onnodig opportunisme, in Hongarije onoplettendheid en een systeem dat faalde. Wie de twee op één hoop veegt, verkoopt de kijker een lekker verhaal maar slaat de plank inhoudelijk mis.

Precies dat brengt ons bij de vraag die je na zo'n incident wel moet stellen: moeten de blauwevlagregels en de plicht om de voorhoede door te laten strenger worden? Vóór strengere handhaving pleit een simpel principe: wie een ronde achterligt, mag onder geen beding de strijd om de overwinning beslissen. Zwaardere straffen, duidelijkere protocollen en een systeem dat niet halverwege de race omvalt, zouden herhaling moeten voorkomen. Toto Wolff week in zijn kritiek zelfs uit naar de teams achteraan, die hun coureurs volgens hem onvoldoende inseinden. De Mercedes-teambaas haalde er zowaar de Teletubbies bij om de pitmuur van de achterhoede te typeren. Kort door de bocht: als de mens en de techniek allebei falen, moet de regelgeving strenger zijn om het gat te dichten.

Daar valt echter een stevige tegenwerping tegenin te brengen, en die is minstens zo overtuigend. Het probleem in Hongarije was geen slechte regel, maar kapotte techniek. Je kunt de straffen verdubbelen wat je wilt, maar als het lampje op het stuur geen nummer toont, straf je een coureur voor iets wat hij onmogelijk kon weten. Dat de stewards Sainz mede daarom maar vijf seconden gaven, bevestigt dat ze dat zelf ook zo zien. Strenger is niet automatisch beter.

Daarnaast kan je je afvragen in hoeverre het effect heeft. Coureurs die gelapt worden, rijden doorgaans aan de achterkant van het veld. Daar rijdt men niet eens voor WK-punten. Iemand een tijdstraf van 10 seconden geven met als uitkomst dat iemand als twintigste eindigt in plaats van als zestiende, in hoeverre heeft dat nou echt zin?

Hoe weeg je zo'n incident uiteindelijk? Als sportief drama was het interessant, want een leider die door een hekkensluiter wordt afgeschoten, hoewel wellicht niet zo ernstig als in Interlagos, gaat wel de geschiedenisboeken in. Als reglementair vraagstuk is het een waarschuwing, omdat een sport die op software leunt ook moet incalculeren dat die software hapert. En als spiegel voor de Nederlandse fan is het een uitnodiging tot nuance: het lijkt op Brazilië 2018, maar het is het niet helemaal. Sainz zelf gaf trouwens de meest ontnuchterende diagnose van allemaal. Als zijn Williams niet zo traag was, zou hij domweg niet zo vaak blauwe vlaggen zien.

Zeker is dat de FIA best iets kan doen om ervoor te zorgen dat de duidelijkheid in de communicatie overeind blijft staan wanneer de techniek faalt. Een systeem dat een raceleider de zege kost, kan eigenlijk echt niet. Piastri viel later alsnog uit, naar verluidt met een versnellingsbakprobleem, dus onderaan de streep had het wellicht geen verschil gemaakt wanneer Sainz hem niet in de weg had gezeten.