Portimão voelt als troostprijs in een tijdperk van zielloze circuitvervangers

Terwijl klassieke circuits van de sport, zoals Spa-Francorchamps en Zandvoort, plaats moeten maken voor modernere circuits, zien we dat de Formule 1 enerzijds op zoek is naar nieuwe afzetmarkten, maar ook naar locaties die voor de fans aantrekkelijk zijn. Portugal heeft namelijk niet alleen natuurlijke schoonheid en een fijn klimaat, maar ook een circuit dat fijne races geproduceerd heeft in de tijd dat de F1 erheen ging.

Het Autódromo Internacional do Algarve is niet langer de noodoplossing die het jaren geleden was, maar een nieuw schaakstuk in de rotatiestrategie van Liberty Media. Het nieuws kan op twee manieren ontvangen worden. De afgelopen Grands Prix die nieuw op de kalender gezet werden, waren veelal gesitueerd in landen die politieke of financiële draagkracht met zich meebrachten.

Voor de puristen zijn Saoedi-Arabië, Qatar en Las Vegas wellicht niet de locaties waar je graag heengaat. Al helemaal als Spa-Franchorchamps, een absolute publieksfavoriet, het veld moet ruimen. Opluchting is dus beslist een manier om ernaar te kijken. Kijkend naar de lay-out van het circuit is verder enthousiasme te begrijpen. Van 2020 en 2021 is met name een soort 'rollercoaster-circuit' ons bijgebleven.

Moderne circuits, vaak ontworpen door Hermann Tilke, worden veelal bekritiseerd om saaie, steriele karakters. Portimão heeft juist een soort natuurlijke flow die ervoor zorgt dat rijders zich lekker voelen op het asfalt, maar ook aantrekkelijk is voor het oog. Het heeft blinde bochten en technische complexiteit, twee zaken die voor coureurs beslist niet altijd even makkelijk te managen zijn.

De geschiedenis van het circuit is niet lang. Pas in 2008 werd het afgebouwd en vóór 2020 werd het überhaupt niet gebruikt voor de Formule 1, toch wel het kroonjuweel van de autosport. Pas toen COVID een gat in de agenda achterliet, was er ruimte om eens af te reizen naar Portugal. Na 2020 en 2021 had de Formule 1 Portugal 'niet meer nodig'. Het kon de wereld weer over en Portimão stond, zo bleek, simpelweg niet bovenaan de lijst om aan de sluiten bij de nieuwe circuits. Pas nu is daar verandering in gekomen.

Wie terugkijkt op die twee jaren, ziet een spektakel dat sommige huidige circuits missen. In 2020 zagen we een podium met Lewis Hamilton, die die race het record van Michael Schumacher verbrak, met naast hem Valtteri Bottas en Max Verstappen. In de verhitte titelstrijd van 2021 wist Hamilton er wederom te winnen, maar nu wisselden Verstappen en Bottas van plek. Tweemaal was de eerste ronde interessant.

Met name de eerste sector zorgde voor voldoende spanning. Daar schiet het circuit tegen het einde van de sector omhoog en zien de coureurs weinig. Gedurende de Grand Prix maakt dat minder uit, maar bij de start is het een extra variabele om in acht te nemen als coureur zijnde, terwijl je dan ook nog eens negentien bolides om je heen hebt. In 2026 zijn dat er zelfs 21.

De meest anekdotische parel die dit circuit toe te schrijven is, is de openingsronde van 2020. Op een spekglad circuit, geteisterd door lichte regen, sneed Kimi Raikkonen als ware veteraan door het veld. Hij haalde tien auto's in in één ronde. Het was een moment van pure klasse en bewijs ervan, dat op Portimão veel mogelijk is.

Wat Portimão technisch zo uitdagend maakt, is het extreme verschil in hoogte. Het asfalt kent een opeenvolging van blinde apexen en verschillen in hoogte, die zowel rempunten als lijnen voor coureurs lastig in te schatten maken. In de eerste sector worden coureurs geconfronteerd met wat men in de paddock 'verticale compressie' noemt: de auto wordt in de bodem gedrukt bij het insturen, om vervolgens licht te worden bij de decompressie bovenop de heuvel, als het ware.

Deze fysieke frictie vertaalt zich direct naar een psychologisch voordeel voor de meest gedurfde rijders. Coureurs die risico durven nemen en het meeste gevoel hebben voor de bolides komen er uitstekend uit de verf. De scheiding tussen goed en fantastisch wordt er duidelijk en dat zien Formule 1-fans graag. De uitdagende baan zal met recht de strijd aangaan met de nieuwe straatraces die de F1 al enige tijd kent.

Toch hangt er ergens ook een schaduw over dit Portugese succesverhaal. De terugkeer van het circuit is onlosmakelijk verbonden met de exit van Zandvoort en de rotatie van Circuit Spa-Francorchamps. Voor de purist een ruilhandel die te wensen overlaat. De historische waarde van het circuit in de Ardennen, onder fan en coureur bijzonder geliefd, en de unieke atmosfeer van de Nederlandse duinen, maken plaats voor een circuit dat weliswaar mooi racen met zich meebrengt, maar geen historie.

Daarmee zal de fanbase verdeeld zijn in twee kampen. Een kamp met oprechte vreugde dat de Formule 1 nog kiest voor circuits die coureurs uitdagen, en niet opgebouwd zijn uit barrières op een parkeerplaats. Het andere kamp baalt van de erosie van kwalitatief hoogwaardige circuits die al decennia lang meegaan. Dat maakt Portimão in zekere zin een troostprijs, maar laten we eerlijk zijn: de afgelopen jaren hebben we vaak genoeg veel slechter nieuws te verduren gekregen als het gaat om Formule 1-circuits.